sponsorlu ba?lant?lar
Etiyopya Hakk?nda Bilgiler - Etiyopya Nerededir?

Milli mar?: Wodefit Gesge?i, Widd Innat Ityopp'ya
Ba?kent Addis Ababa
Resmî dil Amharca
Yönetim biçimi
- Cumhurba?kan?
- Ba?bakan Federal cumhuriyet 1
Girma Wolde-Giorgis
Meles Zenawi
Kurulu?
- Geleneksel tarih
- Dʿmt Krall???
- Aksum Krall???
M. Ö. 980
M. Ö. 8. yüzy?l
M. Ö. 1. yüzy?l
Yüzölçümü
- Toplam
- Su (%)
1,104,300 km² (27.)
0.7
Nüfus
- 2008 tahmini
- 1994 say?m?
- Yo?unluk
81,053,286 (14. 2)
53,477,265
70/km² (123.)
GSMH (SAGP)
- Toplam
- Ki?i ba??na 2008 tahmini
95.122 mlr $ (60.)
1370 $ (162.)
?GE (2008) 0.503 (metod) (145.)
Para birimi Birr (ETB)
Saat dilimi
- Yaz saati (DST) EAT (UTC+3)
takip edilmemektedir (UTC+3)
?nternet alan ad? .et
Telefon kodu +251
1 Etiyopya görünü?te bir demokrasi olmas?na ra?men Devrimci Demokratik Halk Cephesi önderli?inde egemen tek partili bir yönetim sisteme sahiptir.
2 S?ralama Birle?mi? Milletler 2005 nüfus tahminlerine göre hesaplanm??t?r.

49 - Etiyopya Hakk?nda Bilgiler | Etiyopya Nerededir?
Bayrak

Etiyopya veya Etyopya, resmî ad?yla Etiyopya Federal Demokratik Cumhuriyeti (Amharca: Ityopp'ya Federalawi Demokrasiyawi Ripeblik) büyük bir Do?u Afrika ülkesi. Ülkenin ba?kenti yerel dilde "yeni çiçek" anlam?na gelen Addis Ababa'd?r. Sudan, Eritre, Cibuti, Somali, Kenya ve Uganda Etiyopya'n?n kom?ular?d?r.

Ülkenin K?z?ldeniz boyunca uzanan sahil bölgesinin, 1993'te yap?lan bir halk oylamas? sonucunda Eritre ad?yla ba??ms?zl???n? ilân etmesi Etiyopya'n?n K?z?ldeniz ile olan ba?lant?s?n?n kesilmesine ve ülkenin bir kara devletine dönü?mesine neden olmu?tur. Din olarak, ?slamiyet %24-26, Ortodoks 55%, Protestan 7%'tir.

Tarih

Daha çok Habe?istan (Köleler Ülkesi) ismiyle bilinen Etiyopya, tarihte bilinen en eski medeniyettirler. Kurulu?unu M.Ö. 13. yüzy?la kadar götürebilece?imiz Etiyopya devleti, 1936-1941 aras?ndaki Mussolini ?talya's?n?n istila ve i?gal hareketini saymassak, tarihi boyunca ba??ms?zl???n? koruyabilmi? ve Afrika K?tas?'n?n Avrupal?larca sömürge yap?lamam?? tek ülkesidir. 1960-1990 y?llar? aras? ülkedeki Eritre sorunu nedeniyle çat??mal? ve gerginliklerle geçirilmi?tir.

Bilim adamlar? taraf?ndan Afar bölgesinde yap?lan arkeolojik kaz?larda 3 milyon y?ll?k insan iskeleti kal?nt?lar?na rastlan?lmas?, tarihi ça?lar?n ba?lamas?ndan çok önceleri bile bölgenin, insan topluluklar? için bir ya?am sahas? olarak kullan?ld???n? gösterir. Etiyopya'dan bahseden ilk tarihi belgeleri yakla??k M.Ö. 5000 y?l?na kadar götürebilmek mümkündür. ?lk Ça?'da kuzeydeki M?s?r Krall???n?n yöneticisi olan Firavunlar?n alt?n, fildi?i, tütsü ve köle aramak üzere K?z?ldeniz k?y?lar?n? takip ederek bu bölgeye geldikleri san?lmaktad?r. Etiyopya topraklar?nda modern anlamda ilk kurulan devlet M.Ö. 8. yüzy?lda ortaya ç?kan D'mt Krall???d?r. D'mt Krall???'n?n M.Ö. 1. yüzy?lda çökü?ü ile beraber bölgede,yine ayn? yüz y?lda Aksum Krall??? ortaya ç?kt?. Aksum Krall??? zamanla güçlenerek s?n?rlar?n? Habe?istan d???nda bugünkü Eritre, Cibuti, Sudan, Somali ve Arabistan yar?mas?nda yer alan Yemen'i içine alacak ?ekilde geni?letti.

Co?rafya

Etiyopya yakla??k 1,2 milyon kilometre karelik bir yüzölçüme sahiptir. Kuzeyinde Eritre, Cibuti ve do?usunda Somali bulunurken, bat?da Sudan ve güneyde Kenya kom?u ülkelerdir. Etiyopya'n?n denize s?n?r? yoktur. Ülkede birkaç sismik bölge olmas?na ra?men aktif halde bulunan volkanlar yoktur. Da?l?k bölgeler ülkenin kuzey kesimlerinde yer almaktad?r (4500 metre yüksekli?e sahip Ras Dashen'in bulundu?u Semien Da?lar?). Orta bölgelerdeki yüksek alanlarda 4300 metreden daha yüksek olan Batu ve Karra Da?lar?n?n oldu?u ikinci da?l?k alan bulunmaktad?r.

Etiyopya yüksekli?i 2000 ve 3000 metreler aras?nda de?i?en yüksek bir platoya sahiptir. Ülkenin kuzey do?usundan ba?layan ve merkezden güneybat?ya do?ru geni?leyen Rift Vadisi ülkeyi iki parçaya ay?rmaktad?r. Rift Vadisi bölgesinde daha çok bölgenin güney ve güneybat?s?nda birçok göller bulunmaktad?r. Etiyopya'da Abay olarak bilinen Nil Nehri ülkeyi kuzeybat?dan keserek ülkede yakla??k 800 km'lik bir yol almaktad?r. Etiyopya'daki en uzun iki nehir güneydo?u istikametinde akan ve yüksek bölgelerden dü?ük rak?ml? bölgelere do?ru ilerleyen Awash ve Wabishebelle nehirleridir. Ülkede 2 milyar MW hidroelektrik üretimini mümkün k?lan birçok irili ufakl? nehir bulunmaktad?r.

Ekonomi

1990'l? y?llar?n ba??ndan itibaren Etiyopya serbest pazar ekonomisine dayal? stratejiler izlemi? ve yap?sal reformlar ba?latm??t?r. Bu çerçevede, iç fiyatlar?n yeniden düzenlenmesi, d?? ticaret liberalizasyonu, devlet i?letmelerinin özelle?tirilmesi, iç ve d?? özel yat?r?mlar?n desteklenmesi ve özel sektörün geli?tirilmesi hükümetin öncelikleri aras?nda yer alm??t?r.

Hükûmet yollar, elektrik santralleri ve telekomünikasyon gibi ülkenin altyap?s?n? idame ve geli?tirme için yo?un bir yat?r?m sürecine girmi?tir Bunun yan? s?ra, hükümet kamu iktisadi kurulu?lar?n?n özelle?tirilmesi program?n? da devreye sokmu?tur. Özelle?tirme süreci her ne kadar yava? olsa da hükümet son be? y?l içinde bir çok küçük ve orta ölçekli kamu iktisadi kurulu?unu özelle?tirmeyi ba?arm??t?r.

Hükûmet elektrik santralleri ve telekomünikasyon gibi sektörlerde yabanc? yat?r?mlar?n ülkeye gelmesine çal??maktad?r. Tar?m kesimi, tekstil ve deri gibi tar?ma dayal? sanayilerde ve turizm sektörünün geli?iminde yabanc? sermayeye ihtiyaç duyulmaktad?r.

Yabanc? ve yerli sermaye yat?r?mlar?n? te?vik etmek amac?yla, 1992 y?l?nda Yat?r?m Kanunu (Investment Code) yay?nlanm?? ve o zamandan günümüze kadar iki kere gözden geçirilmi?tir. Bu dönem süresince, Madencilik ve ??gücü Kanunlar? da devreye konulmu?tur.

Etiyopya'n?n ekonomisi GSY?H'n?n % 50'sini, ihracat?n?n %90'?n? ve istihdam?n?n %80'ini içeren tar?ma dayanmaktad?r. Ekilebilen alanlar?n yaln?zca 1/5'i ekilip, biçilmekte ve bu alanlar yaln?zca ya?mur ile sulanmaktad?r. Ancak, bölgeler, ya??? miktar? aç?s?ndan farkl?l?k göstermektedir. Tar?m kesimi s?k s?k ortaya ç?kan kurakl?k ve kötü tar?mc?l?k uygulamalar?ndan dolay? s?k?nt? ya?amaktad?r. Ayr?ca, yiyecek yard?mlar? sözkonusudur.

2000'li y?llar?n sonlar?nda tar?msal üretim önemli ölçüde artm??t?r. Tar?msal üretimi art?rmak ve yiyecek yeterlili?ini ço?altmak amac?yla çe?itli tedbir politikalar? belirlenmi?tir. Bu tedbirler aras?nda, k?tl??? erken uyarma sistemi, tar?msal hizmetleri art?rmak ve gübrenin daha geni? alanlarda kullan?m?n?n sa?lanmas? yer almaktad?r.

Tar?m üretiminin %80'ini tah?l, m?s?r, arpa, dar? ve teff (bir tür tah?l ürünü) olu?turmaktad?r.

Bakliyat ve ya?l? tohumlar da önemli ölçüde üretilmektedir. Tah?l tamamen iç tüketimde kullan?lmaktad?r. Bakliyat ve ya?l? tohumlar, daha az miktarda olmak üzere kavun gibi meyveler de kom?u ülkelere ihraç edilmektedir.

Kahve, Etiyopya ekonomisi için son derece önemlidir. Tahminlere göre kahvenin Etiyopya'n?n GSY?H'na katk?s? %10 oran?ndad?r. 15 milyon ki?iden daha fazla bir nüfus (nüfusun %25'i) kahve sektöründen geçimini sa?lamaktad?r.

Etiyopya, Afrika'n?n en fazla canl? hayvan varl???na sahiptir. Bunlar?n deri ve postlar? ülkenin önemli ihracat gelirini olu?turmaktad?r.

?malat sanayi GSY?H'n?n %5'ini olu?turmaktad?r. ?malat sanayinin büyük ço?unlu?u devletin yönetimindedir. Ancak, özelle?tirme faaliyetleri de ba?lam?? bulunmaktad?r. ?malat sanayi üretiminin %40'?ndan daha fazlas?n? g?da ve içecek, özellikle bitkisel ya?, un mamülleri ve bira olu?turmaktad?r.

Tekstil sektörü, 19'u devlete, 14'ü ise özel sektöre ait olan tekstil ve konfeksiyon fabrikalar?n? ihtiva etmektedir. An?lan sektör, tüm imalat sanayi çal??anlar?n?n yakla??k %30'unu içermektedir.

Madencilik sektörünün, Etiyopya ekonomisi içinde önemi azd?r. Kireçta??, kil, mermer üretimi oldukça fazlad?r. Ayr?ca metalik olmayan mineral üretiminde ise büyük art?? olmu?tur. Di?er taraftan kömür, demir, tantal ve potasyum rezervlerinin oldu?u tahmin edilmektedir.

Etiyopya toplumu

Etiyopya'da bir ?elale
Kahve Etiyopya'n?n d?? ticaretinde önemli bir yere sahiptir

Oromolar, Amharalar, Tigreler, Sidamolar, Shankellalar, Somalililer, Afarlar ve Gurageler Etiyopya topraklar?nda ya?ayan belli ba?l? etnik topluluklard?r. Bunlardan Oromalar yakla??k %40 oranla Etiyopya'n?n en kalabal?k etnik grubunu olu?tururlar daha sonra ise yakla??k %30'luk bir orana sahip olan Amhara ve Tigreler gelir.

Etiyopya kar???k bir etnisiteye sahip olmas?na ra?men ülkeyi insanlar?n dini inan??? bak?m?nda kabaca Müslüman (%26) ve Ortodoks H?ristiyan ('%60) olarak ikiye ay?rmak mümkündür. Ülkede ayr?ca %10 oran?nda Animist bir topluluk ve çok büyük bir k?sm? ?srail devletinin kurulu?undan sonra Filistin'e göçmü? olsada bir miktar da Fala?a Yahudisi bulunmaktad?r.

Etiyopya'n?n resmi dili Latin Alfabesi'nden oldukça farkl? bir alfabe olan ve Amhar Alfabesi denilen bir alfabeyle yaz?lan Amharcad?r. Ancak ülkede Amharca'dan ba?ka, çok say?da etnik toplulu?un bulunmas?na parelel olarak birçok yerel dil ve lehçe ile beraber ?ngilizce de konu?ulmaktad?r. Bu konu?ulan yerel dil ve lehçelere; Tigrinya Dili, Oromigna Dili, Guaragigna Dili, Somali Dili ve Arapça'y? örnek olarak verebiliriz.


143 - Etiyopya Hakk?nda Bilgiler | Etiyopya Nerededir?

sponsorlu ba?lant?lar