Mastar Ekleri Nelerdir?

 Mastar Ekleri Nelerdir?

  Okunma: 2559 - Yorum: 1
  1. #1
    sponsorlu bağlantılar
    Mastar Ekleri Nelerdir ?

    Bütün fiil kök ve gövdelerine getirilebilir. Fillerin isimlerini türetir. Bu yüzden bu eklere isim-fiil (mastar) eki; bu kelimelere de isim-fiil (mastar) denir.

    gel-mek, oku-mak, ye-mek, iç-mek, çalış-mak...

    Bu ek kalıplaşarak kalıcı nesne isimleri de türetebilir; bunlar isim-fiil değil, doğrudan isimdirler:

    yemek, çakmak, ekmek, ilmek, kaymak
    -me


    -mEk eki gibidir. Ama -mEk kullanılan her yerde -mE kullanılamaz. Bu ek de bütün fiil kök ve gövdelerine gelerek; onlardan fiil ismi türetir (isim-fiil yapar):

    başlama, okuma, yazma, nakletme, hasta olma, danışma, sevme, inanma...

    Bu ek de -mEk gibi kalıcı nesne isimleri yapar:
    Asma (yaprağı), bölme (işlemi), danışma (memuru), dondurma (külâhı), kavurma, işletme, bağlama (:saz)...


    Bu ek niteleme sıfatı da türetir:
    Karma (liste), süzme (yoğurt), yazma (eser), saçma (bir fikir), yapma (çiçek), asma (köprü), asma (kat)...

    -iş

    Bu da mastar ekidir. Diğerleri gibi bütün fiil kök ve gövdelerine getirilebilir. Kalıcı nesne isimleri yapabilir:

    Gülün açılış-ını seyret.
    Kapının kapanış-ı çok ses çıkarıyor.
    Adam oturuş-undan bellidir.
    seziş, biliş, alış, veriş, anlayış...

    Kalıcı nesne isimleri:

    Bu görüşü benimsemedim.
    Bir buluş yapmış ki sorma
    Alış verişe çıkacağız.
    Sende hiç anlayış yok mu?...
    Çıkış ne taraftaydı?


    Sıfat-fiil ekleri:
    Sıfat-fiil ekleri de mastar ekleri gibi fiilden isim ve sıfat yapan işlek eklerdir:

    -En:

    Fiili yapanı, edeni bildirir. İsim ve sıfat yapar:
    Gülen, bakan, gelen, giden, gezen, yazan, bozan, çalışan, kazanan...
    -Esi


    Sıfat ve isim yapar:
    Ölesi-m gelir,
    Yok olası adam, kırılası eller
    Öpülesi, geberesi, ölesi, bakılası...
    -mez


    Olumsuzluk bildirir. -or'nin olumsuzunu yapar, ama her zaman değil:

    Çıkmaz sokak, olmaz iş, yaramaz çocuk, bilinmez yerler...
    Yılmaz, korkmaz, çıkmaz...
    Ne geçmez zamanmış!
    -or


    İsim ve sıfat yapar:
    Okur yazar, yazar kasa, bilir kişi, gelir gider, keser, güler yüz...
    -dik


    İsim ve sıfat yapar:Tanıdıklar, tanıdık kişiler, olmadık iş, beklenmedik bir anda, sevin-diğ-imiz...
    -ecek


    İsim ve sıfat yapar:alacak(lı), yakacak, yiyecek, giyecek, içecek(lerimiz), gelecek zaman, içecek su, akacak kan, gelecek(ten haber ver-), olacak iş mi?...
    -miş


    İsim ve sıfat yapar:Geçmiş, çok bilmiş, okumuş çocuk, dolmuş, yemiş...


    sponsorlu bağlantılar
  2. #2
    saol kardeş