Türkiyedeki Göller ve Özellikleri - Delinetciler Portal

Türkiyedeki Göller ve Özellikleri

  1. #1
    sponsorlu bağlantılar
    Türkiye'nin Gölleri

    Göller, çeşitli şekillerdeki çukur alanların sularla dolması ile meydana gelir. Gölün oluşumunu sağlayan çanaklar, tektonik, volkanik, karstik olayları ile buzul aşındırması sonucu oluşur. Ayrıca, dalga ve akıntıların faaliyetleri, akarsu vadisi veya bir havzanın akışını keserek göl oluşumunu sağlayabilir. Bu doğal olayların yanı sıra, insan eliyle oluşturulan yapay göller de vardır.

    Göllerimiz, oluşumunda etkili olan olayın özelliğine göre iki gruba ayrılır. Bunlar:

    1. Doğal Göller
    2. Baraj Gölleri

    1. Doğal Göller

    Doğal göller, tektonik, volkanik, karstik olaylar ile akarsular, buzullar, dalga ve akıntıların etkisiyle oluşur. Bu olaylar, tek basına göl oluşumuna sebep olduğu gibi, bazı durumlarda birden fazla olayın etkisiyle oluşmuş göller de vardır. Ülkemizin doğal göllerini; tektonik, karstik, set, volkanik, sirk ve karma yapılı göller olarak gruplandırabiliriz.

    1.1. Tektonik Göller
    Bu göller, yer kabuğu hareketi sonucunda oluşan çanakların sularla dolması ile meydana gelir. Ülkemizin tektonik gölleri, genellikle yer kabuğunun hâlâ hareketli olduğu fay kuşaklarını takip eder. Sapanca, İznik, Ulubat ve Kuş gölleri, Güney Marmara bölümündeki çöküntü alanlarında yer alır. Ege Bölgesi'ndeki Simav Gölü tektonik karakterlidir. Göller yöresindeki Beyşehir, Eğirdir, Burdur, Ilgın (Çavuşçu), Akşehir, Eber, Kovada gölleri de tektonik çanaklarda oluşmuştur.

    İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Tuz gölü, Seyfe ve Tuzla Gölleri bu özelliktedir. Doğu Anadolu Bölgesindeki Hazar ve Hozapin gölleri tektonik çukurlarda oluşmuştur. Ülkemizin en büyük doğal gölü olan Van Gölü ise tektonik, bir çukurluğun önünün lâvlarla kesilmesi sonucu oluşmuştur. Doğu Anadolu'nun diğer göllerinde de benzer özellikler görülür.


    1.2. Karstik Göller
    Bu göller, kireç taşı ve alçı taşı gibi çözünebilen tabakaların bulunduğu sahalarda oluşur. Yurdumuzda, bu tür arazi/erin özellikle Akdeniz ve iç Anadolu bölgelerinde yaygın olması, söz konusu alanlarda karstik göllerin oluşumunu sağlamıştır.

    Karstik göller, Batı Toroslar boyunca yaygın olarak bulunur. Buradaki Kestel ve Salda gölleri tipik birer karstik göldür. Bununla birlikte yine bu alandaki Beyşehir, Eğirdir, Burdur, Acıgöl, Kovada ve Suğla gölleri gibi daha büyük göllerin oluşumu tektonik çanaklarda başlamış, karstik olaylarla devam etmiştir.


    1.3. Set Gölleri
    Göl oluşumuna müsait, çukur alanların açık olan kısımlarının, çeşitli olaylarla tıkanması sonucu meydana gelen göllere set gölleri denir. Söz konusu olaylarla, çukurlukların önü doğal setlerle kesilerek, set gölleri oluşmuştur.
    Akarsuların oluşturduğu alüvyal set göllerinin başlıcaları,, Marmara, Çamiçi, Köyceğiz gölleri ile Ankara yakınlarındaki Mogan ve Eymir gölleridir. Volkanik set gölleri ise Doğu Anadolu'da yaygındır. Bunların başlıcaları Van, Erçek, Nazik, Çıldır, Haçlı ve Balık gölleridir.

    Heyelan olayları sonucu akarsu vadilerinin tıkanması ile oluşan başlıca göller ise, Tortum, Sera, Zinav, Abant, Sülük ve Yedigöller'dir. Bunların dışında kıyılarımızda, özellikle deltalarda dalga ve akıntı faaliyetleri ile oluşmuş kıyı set gölleri de bulunmaktadır.


    1.4. Volkanik Göller
    Volkanizma faaliyetleri sırasında oluşan patlama çukurları ya da kraterlerde meydana gelen göllerdir. Üçüncü jeolojik zamanda yoğun volkanik faaliyetlere maruz kalan ülkemizde, volkanik kökenli göller de oluşmuştur.


    İç Anadolu volkanik alanlarındaki Meke tuzlası ve Acıgöl, patlama çukurlarında oluşmuş maar gölleridir. Nemrut volkanı üzerindeki Nemrut gölü ve Isparta yakınlarındaki Gölcük Gölü krater gölleridir. Bunların yanı sıra Süphan dağının yan kraterlerinden birinde bulunan Aygır gölü bunlardandır.


    1.5. Sirk Gölleri
    Dağ doruklarındaki buzulların hareketleriyle ortaya çıkan çukurlarda oluşan göllere, sirk gölü denir. Yurdumuzun 2200 m'den yüksek dağları son buzul döneminde buzullaşmaya uğramıştır. Günümüzde de, Sat, Ağrı, Erciyes, Kaçkar, Bolkar ve Aladağlar üzerinde yer yer buzullar bulunmaktadır.


    2. Baraj Gölleri


    Akarsu ağı bakımından oldukça zengindir. Yine ülkemizde dağların geniş yer kaplaması, yüksek olması, akarsuların dar ve derin vadilerde akmasına sebep olmuştur. Bu özellikler de, baraj yapımına elverişli şartlar ortaya çıkarmıştır.

    İçme ve sulama suyu temini, elektrik enerjisi üretimi, taşkın kontrolü gibi ihtiyaçlar, baraj yapımını teşvik eden diğer faktörlerdir. Ayrıca, su ürünleri üretimi ve diğer etkenler sebebiyle akarsularımız üzerinde çok sayıda baraj inşa edilmiştir.

    Yurdumuzdaki akarsular üzerinde, 140'dan fazla baraj bulunmaktadır. Fırat nehri üzerindeki Atatürk, Keban, Karakaya barajları ülkemizin en büyük barajlarıdır. Dicle nehri üzerindeki en önemli baraj, Devegeçidi barajıdır.

    Yurdumuzun en uzun akarsuyu olan Kızılırmak üzerinde, Hirfanlı, Kesikköprü, Kapulukaya ve Altınkaya barajları yapılmıştır. Yeşilırmak üzerinde ise, Almus, Hasan Uğurlu ve Suat Uğurlu barajları bulunur. Sakarya nehri üzerindeki Hasan Polatkan barajı, yurdumuzun önemli barajlarındandır. Gediz üzerindeki Demirköprü, Büyük Menderes üzerindeki Adıgüzel ve Kemer barajları, Ege Bölgesi'nin başlıca barajlarıdır. Seyhan Nehri üzerinde bulunan Seyhan ve Ceyhan Nehri üzerindeki Aslantaş barajları, Çukurova için çok büyük öneme sahiptir.

    Doğal Göllerimiz


    Göl Yüzölçümü (km²) Derinlik (m) Yer Su cinsi

    Van Gölü 3713 451 Van,Bitlis Sodalı su
    Tuz Gölü 1500 171 Konya, Aksaray, Ankara Tuzlu su
    Beyşehir Gölü 656 10 Konya, Isparta Tatlı su
    Eğirdir Gölü 482 14 Isparta Tatlı su
    İznik Gölü 308 80 Bursa Tatlı su
    Burdur Gölü 200 110 Burdur,Isparta Acı su
    Manyas Gölü (Kuş gölü olarak da adlandırılır.) 166 3-4 Bandırma Tatlı su
    Acıgöl 153 38 Afyonkarahisar, Denizli Acı su(sülfatlı)
    Uluabat Gölü 134 1-2 Bursa Tatlı su
    Çıldır Gölü 115 42 Ardahan, Kars Tatlı su
    Palas Tuzla Gölü 106 15 Palas/Sarıoğlan/Kayseri Tuzlu su
    Eber Gölü 104 Afyonkarahisar Tatlı su
    Erçek Gölü 98 Van Tatlı su
    Hazar Gölü 86 79 Elazığ Tatlı su
    Bafa Gölü 60 21 Aydın, Muğla Tatlı su
    Köyceğiz Gölü 52 Muğla-Köyceğiz Tatlı su
    Işıklı Gölü 49 Denizli s Tatlı su
    Nazik Gölü 48 40-50 Bitlis Tatlı su
    Sapanca Gölü 47 Adapazarı Tatlı su
    Salda Gölü 45 184 Burdur Tatlı su
    Gölü 37 Kayseri Tatlı su
    Gölü 35 * Tatlı su
    Balık Gölü 34 Ağrı-Doğubeyazıt Tatlı su
    Marmara Gölü 34 Manisa-Salihli Tatlı su
    Çöl Gölü 32 * Tatlı su
    Durusu Gölü 25 İstanbul Tatlı su
    Karine Gölü 24 * Tatlı su
    Tuzla Gölü 23 15 Tuzla Tatlı su
    Küçükçekmece Gölü 16 20 Küçükçekmece, Avcılar Tatlı su
    Yarışlı Gölü 16 8,6 Burdur-Yeşilova Tatlı su
    Haçlı Gölü 16 Muş Tatlı su
    Seyfe Gölü 15 Kırşehir Tatlı su
    Akyayan Gölü 15 * Tatlı su
    Hozapin Gölü 14 * Tatlı su
    Arin Gölü 13 * Tatlı su
    Nemrut Gölü 12 Adıyaman Tatlı su
    Balık Gölü 12 * Tatlı su
    Büyükçekmece Gölü 11 Büyükçekmece Tatlı su
    Boluk Gölü 11 * Tatlı su
    Akdoğan Gölü 11 * Tatlı su
    Çavuşlu Gölü 9 * Tatlı su
    Düden Gölü 8 * Tatlı su
    Gala Gölü 8 Enez, İpsala Tatlı su
    Karataş Gölü 6 * Tatlı su
    Mogan Gölü 6 Gölbaşı, Ankara Tatlı su


    Yapay Göllerimiz


    Göl Yüzölçümü Derinlik 'denizliYer' Su cinsi
    Atatürk Baraj Gölü 817 Şanlıurfa,Adıyaman
    Keban Baraj Gölü 675 Elazığ,Tunceli,ERZİNCAN
    Karakaya Baraj Gölü 298 Malatya,Elazığ,Diyarbakır
    Hirfanlı Baraj Gölü 263 Ankara,Kırşehir
    Altınkaya Baraj Gölü 118 Samsun
    Sarıyar Baraj Gölü 83 Ankara, Eskişehir
    Seyhan Baraj Gölü 67 Adana
    Kılıçkaya Baraj Gölü 64 Sivas, Giresun
    Aslantaş Baraj Gölü 49 Adana
    Demirköprü Baraj Gölü 47 Manisa
    Karacaören Baraj Gölü 45 Burdur,Isparta
    Büyükçekmece Gölü 43 İstanbul
    Menzelet Gölü 42 Kahramanmaraş
    Arpaçay Gölü

    sponsorlu bağlantılar

      Konuyu Beğendin mi?
  2. #2
    özellik diyoruz ne çıkıyor
  Okunma: 6276 - Yorum: 1
Kullanıcı Değerlendirmesi
3 - 5 (53 oy)