Tunceli de "oyun havası" denildi mi en başta halay tertibini hatırlarlar. Başlıcalarının adlarını sıraladığımız çeşitlerin önemce mertebeleri tabiatıyla bu alfabe sıralamasına göre değildir: Berde Bir Ayak Delilo Esi (Ayşe) Oyun Havası Hapanoz'dan Yüklediler Horum iki Ayak Karaçor (Garaçor) Kol Oyunu Levzer (Oyun havası) Lorge Rakaçu Tıntınge (Dıntınge) Tamzara Üç Ayak Havası Vilik... Çoğu oyun adları kendi türküsünden bir kelime bir şahıs lakabı bir yer adı dağlı diyaleğinden (ağzından) bir sıfat kimi de türküsünün adıyla müşterek kalan bir atıftır dört bir bucağımızda (yöremizde) olduğu gibi...


Oyun çeşitleri bakımından yörenin her köyü aynı zenginlikte değildir.

Tunceli halkının epeyce bir kısmı -Anadolu'nun diğer bazı yerlerinde de olduğu gibi- Alevîliği aleniyette (açıkta) tutagelmişlerdi. Bu bakımdan bir Hozat bir Ovacık veya bir Kalan ezgisinin bir Sivas veya bir Tokat ezgisinden farkı yoktur. "Sazbend" denilen aşıklar vaktiyle bağlama elde Hatayî Nesimî Pîr Sultan Kaygusuz Abdal Harabî Veranî (Viranî) ... gibi Anadolu Alevî şairlerinin halis Türkçe deyişlerini çalar ve söylerlermiş. Onlar bunlara 'dej' diyorlar ki tamamen 'deyiş' demektir. Meselâ; "Açıldı Cennet kapısı / L' ü gevherdir yapısı" gibi. Onlar da vaktiyle cemiyetlerinde ağır ve hızlı kısımlardan bileşik semalar oynarlarmış.


Tunceli'nin en önemli oyunları Haley (Halay)'dır. Halaydan başka Kol oyunları eski bir ilçe adını taşıyan Karaçor oyunu sonra İki Ayak Üç Ayak oyunları Tamzara Dello (Delilo) Horum oynanır. Birde oyun fasıl tertibi verelim: Karaçor Üç ayak Dello Tamzara Horum Ağaç Oyunu ve birde Kol Oyunu.

Bunlardan yarı idmancılık (sportif) işi Ağaç Oyunu şöyle oynanır:

Elinde büyük bir ağaç veya sopa bulunan biri en önde durur. Onun arkasında ellerinde küçük kısa değnekler bulunan birkaç kişi birbirlerini arkalarından tutarlar. Oyun başladığı zaman en öndeki harekete geçip elindeki ağacı arkadakilere savurur. Onlar da kendilerini müdafaa ederler (savunurlar).

Kadınlar da halay havalarının sözlerini söyleyip oynarlar. Bazı yerlerde kadın erkek karışık oynarlar: "Hanım nereye gidersin / Canım nereye gidersin" gibi türküler söyler oynayanların alınlarına para yapıştırırlar. Bu para çalgıcılarındır.

Birde Gövenk adlı oyunları vardır. Oda karma oynanılır. Tunceli'de Leyla ile Mecnun'dan parçalar Munzur üzerine ezgiler anonim türküler vakalar (olaylar) üzerine yakılmış türküler de söylerler.

Vaktiyle eşkıya baskınlarından çok zarar görmüş olan Çemişgezek'te şehir içinde kemençe gibi tutularak çalınan keman tef davul zurna köylerde bağlama çalınır. Çemişgezekliler de halay çekiyor Kol oyunu Tamzara Üç Ayak oynuyor. Elazığ'ın Şeve Kermak oyunu ve Şakıldım tabiri onlarda da var. Evvelce düğünlerde alay önünde yaya veya atlı olarak Kılıç Kalkan da oynarlarmış. Çemişgezek'te davul zurnalı bir oyun faslının parça sıralaması şöyledir: Cezayir (Peşrev) Ağır Hava Üç Ayak Güzeller Yol Havası Düğüne Topama Gelin Ağlatma Dello Yerli Türküler Köroğlu ve At Oyunu.

Kalan'da bazı Alevî bakiye ezgilerinden başka Üç Ayak Cezayir Köroğlu Kemal Çavuş Havası Bir Ayak İki Ayak oyun havaları Lorge oyun havası bir de Gövendi Oyunu yürütülür ki Güvende'dir.