sponsorlu bağlantılar
TÜRKMEN EDEBİYATI

#
XI. asırda Oğuzların batıya doğru giderken geride bıraktıkları boylardan oluşan Türkmenler, yazılı edebiyatlarının ortaya çıkışı(XVIII. yüzyıl)'ndan önce zengin halk edebiyatı mahsullerine sahiptiler. Bunlar, destanlar, masallar, atasözleri, bilmeceler ve türkülerdi. Hepsinde halkın hayat tarzı, işleri, örf ve âdetleri gibi konular işlenmiştir.

Türkmen destanları hem nazım hem de nesirle ifade edilmiş, destan kahramanlarının iç dünyalarına önem verilmiştir. Bunların başlıcaları, Göroğlı, Hüyrlukga Hemra ve Şasenem Garıp'tır. Göroğlı'nın Türkmenler arasında yayılması, psikolojik olarak onlarda derin tesirler bırakmış; kahramanlık, vatanperverlik ve mücadele hislerini kuvvetlendirmiştir.

Masallar, genellikle tipik Türk masallarının özelliklerini taşırlar. Kahramanların en küçüğü, karakterce diğerlerinden daha kuvvetli ve beceriklidir. Hayvanlar, masallarda büyük rol oynarlar ve çoğunda konuşurlar. Tipler, çok kuvvetlidir. En fazla kullanılan sayı, "yedi" ve "kırk"tır.

Türkmenler, zengin bir atasözü hazinesine sahiptirler. Hayat felsefeleri, kısa cümleler içerisinde çok güzel bir şekilde özetlenmiştir.

Bilmecelerde genellikle Türkmenlerin kendi hayatlarında kullandıkları şeylerin isimlerine yer verilmiştir.

Türkmen halk edebiyatında en geniş yeri tutan türküler, asırlar boyunca ozanlar tarafından söylenegelmiş; hepsinde sevgi, kahramanlık, tabiat güzelliği ve hayvanlara, özellikle atlara, geniş yer verilmiştir.s

Türkmen yazılı edebiyatının ortaya çıkışından önce kaleme alınmış kaynaklardan olan Dîvânü Lûgati't-Türk'te, Kıpçak gramer ve sözlüklerinde (meselâ Bülgatü'l-Müştâk) Türkmence unsurlardan bahsedilmektedir. Ebu'l-Gâzî Bahâdır Han'ın XVII. asırda yazmış olduğu Şecere-i Terâkime adlı eserde üç Türkmence şiir bulunmaktadır.

Türkmenler, 1928'e kadar Arap alfabesine dayanan bir yazı sistemi kullanmışlar, 1928'de Lâtin esasına dayanan bir yazı sistemini kabul etmişler, 1940'ta Rus (Kiril) alfabesine geçirilmişlerdir. Türkmenistan Meclisi, 12 Nisan 1993 tarihinde aldığı bir kararla Lâtin alfabesini esas alan yeni Türkmen alfabesine geçmeyi kabul etmiş; bu alfabe 1 Ocak 1996 tarihinden itibaren resmen kullanılmaya başlanmıştır.



turkmenhost.com

sponsorlu bağlantılar