11. Sınıflar için Merceklerde Görüntü Oluşumu - Delinetciler Forum

11. Sınıflar için Merceklerde Görüntü Oluşumu

  1. 7.1 Kullanılan Malzeme: Dürbün

    Okul düzeyi:11. sınıflar
    İlgili Bölüm: Işık (Bölüm1)
    Işığın yansıması ve Yansıma kanunları.

    Konu: - Merceklerde görüntü oluşumu.
    Süre: 3 saat.
    Araç-Gereç: İnce ve kalın kenarlı mercekler, ışık kaynağı, perde ve bir dürbün.
    Hedef: Merceklerin kullanım alanlarını ve bir dürbünün yapısını kavraya bilmek. Uzay teleskopunun mercekler yardımı ile yapıldığını, ince kenarlı merceklerin dürbünde-ki görevini, dürbünde görüntü oluşumu ve görüntü özelliklerini kavratmak. Dürbünlerde merceklerin kullanılabilirliği.
    Uygulama: Laboratuarda ince ve kalın kenarlı mercekler ile görüntü oluşumu ve dürbündeki yeri incelenebilir. Kısa mesafelerde kullanılabilen bir dürbünü ile okul bahçesinde etrafa bakarak görüntüler hakkında öğrenciler ile tartışma yapılabiliriz.

    Tanımlar:

    7.1.1 Işık: Güneş, yıldızlar ve lambalar ışık yayarlar. Çevremizde gördüğümüz ağaçlar, masa ve sıra gibi diğer cisimler ışıksızdır. Bunlar ışıklı cisimlerden aldıkları ışıkları yansıtarak görünürler. Çevre şartları değiştirilerek ışıklı cisimler ışıksız, ışıksız cisimler de ışık verir hale getirilebilirler. Mesela ışık veren bir elektrik ampulünün akımı kesilince ışık vermesi sona erer, ışıksız olan bir metal belli bir sıcaklık durumuna kadar ısıtılırsa akkor hale gelerek ışık vermeye başlar. Mum alevi de akkor bir ışık kaynağıdır. Öyleyse ışık , bu kaynakların verdiği bir enerji şeklidir diyebiliriz. (BAHRİ, Ö., vd., 1993)

    Bir cismin görünebilmesi için o cismin ışık kaynağı olması gerekmektedir. Üzerine ışık düşen her madde bir ışık kaynağıdır ilkesini hatırlatıyor. Işık doğrusal yolla yayılır ve saniyedeki hızı 300 bin kilometredir.

    Huyghens Kanunu: Verilen bir dalga cephesindeki tüm noktalar, dalgacıklar olarak adlandırılan küresel, ikincil dalgaları oluşturan birer noktasal kaynak olarak görev yaparlar. Bu noktalar, söz konusu ortamdaki dalgaların karakteristiği olan hızlarda dışa doğru yayılırlar. Belirli bir süre sonunda, dalga cephesinin yeni konumu dalgacıkların yüzey teğeti olur. (SERWAY, 1996)

    7.1.2 İnce ve kalın kenarlı mercek:
    Her iki yüzü küresel veya bir yüzü küresel diğer yüzü düzlem olan saydam cisimlere denir. Mercekler genel olarak kamera, teleskop, mikroskop gibi optik aletlerde kırılma yolu ile görüntü oluşturmak için kullanılırlar. (SERWAY, 1996)

    İnce kenarlı mercek: Üzerine düşen paralel ışık demetini bir noktada toplayan merceklere yakınsak mercek denir. Kenarları ince ortası kalın merceklerdir. Bazı mercekler de bir yüzeyi düz diğer yüzeyi tümsek şeklindedir.
    İnce kenarlı mercekler, iki adet saydam kürenin şekil 7.1(a)'daki gibi kesişme bölgelerinden elde edilir. Böylece kenarları ince ortası kalın bir mercek elde edilmiş olur.


    Kalın kenarlı mercek: Kalın kenarlı mercek Şekil 7.1(b)'deki gibi aralarında belli bir mesafe olan iki kürenin araları saydam bir madde ile doldurulması ile elde edilir. Kürelerin yarı çapları merceklerin merkez uzaklıklarını belirler. Merkez uzaklıklarının yarısı odak noktasıdır.

    Name:	merceklerin-merkezi.png 
Views:	3111 
Size:	5,0 KB (Kilobyte) 
ID:	31139

    Şekil 7.1: İnce (a) ve kalın (b) kenarlı merceğin yapısının küre ile bağdaştı-
    rılması. r merceklerin merkezi.

    Üzerine düşen paralel ışık demetini bir noktadan geliyormuş gibi dağıtan merceklere ıraksak mercek denir. Kenarları kalın, ortası ince olan merceklerdir. (ÖZDEMİR, B., vd., 1993)

    Optik (Asal ) eksen: İki yüzeyi de küresel olan bir merceğin yüzlerinin merkezinden geçen doğru asal eksendir. (ÖZDEMİR, B., vd., 1993)

    Optik merkez: Mercekte asal eksene paralel gelen ışık ışınlarının doğrultularını değiştirmeden geçtiği noktaya denir.

    7.1.3 Yansıma: Kaynaktan çıkarak homojen ortam içinde doğrular boyunca yayılan çok ince ışık demetine ışık ışını denir. Bir ışık ışını ayna gibi pürüzsüz bir yüzeye çarparak geri dönmesine düzgün yansıma, ışık ışınları pürüzlü yüzeye çarparak değişik yönlere yansımasına da dağınık yansıma denir. ( ÖZDEMİR, B., vd., 1993) Birbirlerine paralel gelen ışık ışınları pürüzsüz bir yüzeyden yansır ise, yansıyan ışık ışınları yine birbirlerine paraleldir. Pürüzlü bir yüzeyden yansırlarsa, yansıyan ışık ışınları birbirlerine paralel değillerdir.

    Yansıma kanunları kısaca;
    a. Gelen ışık, yansıyan ve normal aynı düzlemdedir.
    b. Gelen ışığın normalle yaptığı açı ile yansıyan ışığın normalle yaptığı açı birbirlerine eşittir.

    KONUNUN DEVAMI EKTE BULUNAN DOSYADADIR.


    Eklenmiş Dosya
  2. 2012-07-29#2
    çok güzel bir anlatım.


Hızlı Yanıt Hızlı Yanıt

  Okunma: 2387 - Yorum: 1 - Amp